Kemalettin Bey

İstanbul’da ya da Ankara’da günlük koşturmaca içindeyken başımızı kaldırıp hayranlıkla baktığımız o heybetli, kubbeli, çinili binaların arkasında devasa bir deha gizli: Mimar Kemalettin Bey.

📐

O, sadece taşları üst üste koyan bir mimar değil; çöken bir imparatorluğun küllerinden yepyeni bir ülkenin mimari kimliğini, yani Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nı doğuran bir vizyonerdi. Batı’nın tekniğini aldı, Doğu’nun ruhuyla, Selçuklu ve Osmanlı’nın kadim çizgileriyle harmanladı.

📏

Laleli Tayyare Apartmanları: İstanbul’un ilk betonarme toplu konutları olan, bugünkü adıyla Crowne Plaza (Harikzedegan) binaları onun zarafet anlayışının en somut kanıtıdır.

🖌️

Bebek’ten Bostancı’ya İskeleler: Denizden İstanbul’a yaklaştığınızda sizi karşılayan o masalsı Bebek, Kadıköy, Bostancı ve Bakırköy iskeleleri hep onun kaleminden çıkmıştır.

🖌️

Ankara Palas Projesi: Genç Cumhuriyet’in modern yüzünü dünyaya göstermek için Ankara’da yükselen Ankara Palas, onun mimaride bir diplomasi dehası olduğunun en büyük kanıtıdır.

🖌️

Onun dehası sadece bu topraklarla sınırlı kalmadı. 1920’lerin başında, yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olan İslam dünyasının gözbebeği Mescid-i Aksa’nın restorasyonunu üstlendi.

📐

Öyle milimetrik, öyle saygılı ve kusursuz bir iş çıkardı ki; İngiliz Kraliyet Mimarlar Enstitüsü (RIBA) tarafından ödüllendirildi. Dünyanın hayran kaldığı bu başarı, onun uluslararası arenadaki en büyük gururuydu.

📏

İnşa ettiği binalar asırlara meydan okurken, o kendi şaheserlerinin gölgesinde, sessizce aramızdan ayrıldı.

🖌️

Cumhuriyet’in başkentini inşa etmek için gece gündüz çalışan Mimar Kemalettin, 1927 yılında Ankara Palas şantiyesinde, henüz 57 yaşındayken geçirdiği bir beyin kanaması sonucu odasında yalnız başına hayata veda etti. Bugün cebimizdeki 20 Türk Lirası’nın arkasına baktığımızda bize gülümseyen o vakur yüz, işte bu adanmış hayatın ta kendisidir.

🖌️

Şehrin sokaklarında yürürken bir yapının cephesindeki o zarif çiniye, pencerelerdeki kemerlere dikkat edin. Orada bir yerlerde Mimar Kemalettin’in ruhu ve vizyonu hâlâ yaşıyor.