Ayşe Bayvas ile İki Kelam

1374-1375 yıllarında Aydınoğulları Beyliği’nin hükümdarı Aydınoğlu İsa Bey tarafından yaptırılan cami, sadece güzel değil şaşırtıcı bir yapıdır da. 🔺 Antik Ephesus kenti kalıntılarının kullanıldığı bu devşirme şaheser, bir pagan tapınağından İslam camisine geçişin en somut örneklerinden biri. 🔺 Mimar Şamlı Ali bin Mushimish’in (Ali el-Dımeşki), doğrudan Şam’daki Emevi Camii‘nden esinlendiği anlaşılıyor. Bu yapı, Anadolu’da Suriye mimarisinin en güçlü izi yani Beylikler döne

Osmanlı İmparatorluğu için 1800’ler sıkıntılıydı. Uzun süren savaşlar, askerlikler, ekonominin sürekli kötüye gitmesi, dolayısıyla artan vergilerle halk da… 📍 Devlet otoritesini kaybedince bazı yerlerde yörenin zengin ve güçlü ailelerine yönetme yetkisinin yanı sıra devlet adına vergi toplama görevini verdi. Yaşadıkları bölgelerde halk arasında sevilmeyen bu ailelere ‘ayan’ denirdi. Baskılardan bunalan ve zaman zaman ayaklanan halk, ayanlara ve onların oturdukları mekânlara

Tudor İngilteresi’nden göz kamaştıran bu resimde kim olduğunu bilemediğimiz 20’li yaşlarındaki kızıl saçlı soylu kadın, gözümüzü kamaştırıyor. 🎨 İnci ve mücevherle kaplı siyah brokar elbise, yüksek dantel yakalı giysili kadının elinde siyah kadife kurdeleyle asılı kabartma bir madalyon (cameo) var. Taçlı Prudence (Sağduyu) figürünün çerçevesinde erdem ve statü sembolü olarak mavi-yeşil değerli bir taş bulunuyor. 🎨 Bu portredeki kişinin kimliği belirsizliğini koruyor, ancak

Artemis Tapınağı’nın sütun kaideleri, Hellenistik dönemin zarif yansımaları: MÖ 300 civarından kalan her bir yaprak ve boncuk, mermere işlenmiş bir zafer çelengi gibi – sanki Artemis’in bahçesinden koparılmış, sonsuzluğa kazınmış. Taşın detaylarında zaman donmuş: Pullar titreşiyor, boncuklar ışığı yakalıyor, katmanlar binlerce yılı fısıldıyor. Sadece birer sütun kaidesi değil, antik dünyanın incelikli sanatı ve Lidya’nın gururu. #sardesartemistapınağı   #sanattarihi   #arkeol

Hierapolis Tiyatrosu, Pamukkale’nin beyaz travertenleri üzerinde yükselen büyüleyici bir antik şaheser… 🏟️ Roma’nın altın çağında, tam 150 yılda tamamlanan tiyatro, 12.000–15.000 kişiyi ağırlayabiliyordu. Dünyanın en iyi korunmuş Roma tiyatrolarından biri; sahne binası neredeyse tamamen ayakta. 🏟️ Gelin kabartmalardaki sahnelere göz atalım: Apollon-Artemis’in doğuşu, Hades’in Persephone’yi kaçırışı, Dionysos şölenleri, Marsyas-Apollon düellosu… Kısacası gerçek bir sanat gal

John Collier’ın 1887 tarihli başyapıtı Lilith, Pre-Raphaelite büyüsünün en çarpıcı örneklerinden. 🎨 Belki de asi ilk kadın: Adem’e boyun eğmeyi reddeden, cennetten kovulan, baştan çıkarıcı ve tehlikeli femme fatale… Soluk, mermer gibi teni ve alev kızılı saçlarıyla koyu, nemli orman fonunda parlıyor. Yılanı omzunda okşarken, gözleri yarı kapalı, dudaklarında hafif bir tebessüm – hem davetkâr, hem ürkütücü. 🎨 Yılan, şehvetin, bilginin ve tehlikenin sembolü; Lilith ise itaats

Fransa’nın zengin soylularından Berry Dükü için Hollanda’lı Limbourg Kardeşler tarafından hazırlanan “Tres Riches Heures du Duc de Berry” (Berry Dükü’nün Zengin Saatleri) ya da kısaca “Saatler Kitabı” eşsiz güzellikteki minyatürlerle tezyin edilmiştir. 📍 Dana derisinden yapılmış parşömen üzerine mürekkep ve altın kullanarak yaptıkları bu minyatürleri benzerlerinden ayıran özellik sadece güzellikleri değil Orta Çağ resminde ilk kez görülen sınıfsal bir ayrıma işaret ediyor ol

Bu fotoğraftaki iki heybetli kule, Perge Antik Kenti’nin en ikonik yapıları olan Helenistik Dönem kuleleri (MÖ 3. yüzyıl). 🏛️ Perge’nin sembolü haline gelen bu iki yuvarlak (oval) kule, orijinal yüksekliklerinin büyük kısmını koruyarak günümüze ulaşmış nadir örneklerden. Üç katlı tasarlanmışlar ve Helenistik dönemde şehrin savunmasında kilit rol oynamışlar. 🏛️ Kuleler arasında aslında şehir kapısı vardı; Roma döneminde (MS 2. yüzyıl başı) bu alan gösterişli bir şeref avlusu

Türklerin Anadolu’ya gelirken getirdikleri inançlar arasındaki “Ağaç ve Orman Kültü”nün en güzel yansıması olan Eşrefoğlu Camii, ağaç direkli camiler grubunun en büyük ve en orijinal eseridir. Yapı, aynı zamanda Selçuklu taş işçiliği geleneğinin devam ettiğini gösteren örneklerden biridir. 🪾 Taç kapı ile ön cephe duvarı ve kuzey duvarı arasında kalan firuze ve mor renkli çinilerle kaplı ana mekânda Türk çini sanatında tek örnek olan sırlı tuğla ve mozaik kaplı ikinci bir por

O, klasik dönemin en etkili, popüler ve üretken bestecilerinden biri. 🎵 Tam adı Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart olan bu müzik dehası, 1756 yılında bugün doğdu. İlk öğretmeni olan babasından klavye çalmayı öğrendi; ilk bestesini beş, ilk senfonisini sekiz, ilk operasını on iki yaşında yaptı; genç yaşta konser vermek için seyahat ederken Bach dahil dönemin pek çok bestecisi ile tanıştı. On beş yaşında saray orkestrasına girdi. Çocuk dahi dendiğinde ilk akla g

Bugünkü konuğum, 1896 yılında bugün hayata veda eden Frederick Leighton. Sevdiğim bir resmiyle anmak istedim. 🎨 Konu, Hellespont’un Avrupa yakasındaki Sestos’ta bir kulede yaşayan Afrodit rahibesi Hero ile boğazın karşı tarafında Abydoslu genç Leander’in hikayesini anlatan Yunan efsanesidir yani bizim meşhur Kızkulesi hikayesi. 🎨 Fırtınalı bir kış gecesi, esinti Hero’nun ışığını söndürünce her gece sevgilisine doğru yüzen Leander yolunu kaybeder ve boğulur. Hero onun cesedi

Picasso tarafından “Bir tanrı” olarak tanımlanıyordu. Tahmin edileceği üzere bu tanım onun yeteneğiyle ilgiliydi. Bu çok yakışıklı İtalyan/Yahudi ressam; Paris’te yaşamı boyunca yoksulluk, bağımlılık ve dışlanma ile mücadele etti. 1920 yılında bugün, 35 yaşındayken, tüberküloz menenjitinden öldü. 🎨 Rus şair Anna Akhmatova’nın da aralarında olduğu kadınlarla tutkulu aşklar yaşadı ve kendini gece boyu süren içki âlemlerine verdi. 21 yaşındaki hamile sevgilisi Jeanne Hébuterne,

Bu portre, aslında daha büyük ancak hasar görmüş ve kesilmiş bir tablonun parçası. 📍 17. ve 18. yüzyıla ait tarihi kayıtlarda bu portreden “Saat tutan siyah bir kadının portresi” olarak bahsedilir. Daha yakın zamanlarda, “Afrikalı Köle” ve “Afrikalı Kadın” olarak yeniden etiketlendi. Belki de bunların hiçbiri doğru değil, Afrika’da doğmuş ve solundaki kadın tarafından köleleştirilmiş olabileceği gibi İtalya’da doğmuş (ve özgürce yetiştirilmiş) olabilir. Ama o kim? 📍 Korsajı

Osmanlı İmparatorluğu’na bilimsel astronomi, 1450’de Semerkand Rasathanesi’ni kuran Uluğ Bey’in öğrencisi Ali Kuşçu’yla gelmişti. 🔭 Kopernik’in teorisini geliştiren Tycho Brahe, Danimarka’da Uraniborg Rasathanesi’ni kurarken, uzun süredir bu alanda çalışmaların yapılmadığı Osmanlı İmparatorluğu’nda da bir yıl sonra padişahın izniyle Mısır Medresesi müderrislerinden Takiyüddin Muhammed b. Ma’rûf er-Rassâd tarafından 1575 yılında bugün kuruldu. 🔭 Tophane sırtlarında (yeri kon

Alfred Sisley (1839-1899), İzlenimci resmin önemli isimlerinden hatta yaratıcılarından biri. Sisley’nin en göze çarpıcı yönü, resimlerindeki yalınlıktır. 🎨 Mevsimlerin resmini yapmak köklü bir gelenekti. Klasik sanatta bu resimler genellikle dörtlü bir grup olarak yapılıyordu ve hayat döngüsünü betimliyorlardı. Neredeyse tüm izlenimci ressamlar kış manzaraları yaptılar ancak kimse Sisley kadar çok sayıda yapmamıştır. 🎨 “Louvenciennes’de Kar” sınırlı paleti v

Burası Yaşar Kemal’in köyü, eski adıyla Hemite, yeni adıyla Gökçedam. Ceyhan’ın kıyısında, tepesindeki Toroslar’ın gözlediği, yüzyılın en büyük kalemlerinden birinin satırlarıyla dünyanın tanıdığı köy. 📍 1955’te yayınlanan İnce Memed, bir yıl sonra bugün Varlık Dergisi Roman Armağanı’nı kazandı. Türk halkının Yakup Kadri’nin “Yaban”ıyla tanımaya başladığı, Reşat Nuri’nin “Çalıkuşu” ve Sabahattin Ali’nin “Kuyucaklı Yusuf”uyla anlamaya başladığı Anadolu’yu bir Çukurova sıcağı

Mykale (Samsun) dağ silsilesinin kuzey eteklerinde “Panionion”, güney etekleri üzerinde ise teraslar üzerinde ilk kentin limanlarının alüvyonlarla dolması üzerine kurulan ikinci Priene kenti vardı. 🏛️ Priene’nin kendi döneminde önemli olmasının nedenlerinden ilki, antik çağın yedi bilgesinden biri ve Priene’nin yasalarını da derleyen Bias’ın Priene’de yetişmesidir. 🏛️ İkincisi de “Panionion” için seçilen yerin Priene toprakları içinde bulunması ve kentin buranın yönetiminde

Edebiyatta roman türünün başlangıcı kabul edilen Don Kişot, Miguel de Cervantes Saavedra tarafından 1605 yılında bugün yayınlandı. 📍 Hikaye malum, okuyanı var okumayanı var ama bileni çok. Resim sanatında da sayısız Don Kişot tasviri var. Benim favorim Honoré Daumier tarafından yapılanlar. 📍 Honoré Daumier, hayatının son dönemlerinde taşbaskılarıyla geçinmeye devam ederken, oldukça bireysel temalar üzerine yağlıboya eserler üretti. Don Kişot en sık resmettiği insan figürüyd

Yunanca “Tetra” (dört) ve “Pylon” (kapı) kelimelerinden gelen ve “dört kapılı” anlamındaki Tetrapylon, Aphrodisias’ın en çok fotoğrafı çekilen anıtıdır. 🏛️ Tamamen estetik ve dini amaçlı bir geçiş anıtı olan Tetrapylon, kentin ana caddesinden (kuzey-güney yolu), Afrodit Tapınağı’nın kutsal alanına geçişi sağlayan görkemli bir eserdir. 🏛️ MS 2. Yüzyıla tarihlenen anıt, 16 Korint sütundan oluşur. Aphrodisiaslı ustaların mermer üzerindeki hakimiyetini önce kimi yivki kimi sarm

MÖ 4. Yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan kalp biçimli payeler, Anadolu’da Dor düzenindeki yapılarda, özellikle köşe dönüşlerinde kullanılırdı. İlk kez Miletos’ta Liman Stoası’nda karşımıza çıkan bu form Batı Anadolu’da çok rağbet görmüştü. ❤️ Ancak Pinara’da Roma dönemine ait, bir tarafında 6 yanlarda ise 8’er sütunu olan tapınaktaki kalp şeklindeki sütunlar ve bunların aralarında görülen erkeklik uzvu, Aphrodite adına yapıldığını düşündürmektedir. #pinara   #ap