Ayşe Bayvas ile İki Kelam

Nisan, sadece takvimde bir yaprak değil; doğanın uyanışı, bereketin ilk fısıltısıdır. İsminin kökeni bile bu uyanışın izlerini taşır: Dilimize Farsçadan konuk olan Nisan kelimesinin, Sümercedeki “ilk meyveler” anlamındaki Nisag’dan geldiğine inanılır. Toprağın bize sunduğu ilk hediyelerin adıdır o. 🍃 Batı dünyasında ise April, Latince Aprilis’ten doğar. Anlamı üzerine tarihçiler hala tartışsa da, en zarif yaklaşımlar bizi iki kelimeye götürür: Aperire (açmak) veya Apricus (g

🌷 Lale zamanı geldi…Bu sabah içimiz açılsın diye, gönlümüzün en güzel çiçeğinden bahsedelim. 🌷 Aslında lale bizim coğrafyanın, bizim toprağımızın çiçeği. Hollanda sadece ustaca tanıtmış, ama asıl yurdu burası. 🌷 Benim en sevdiğim hikâyesi ise İran mitolojisinden gelir: Yeşil bir yaprağın üzerine düşen çiy tanesine bir şimşek çarpar. O anda yaprak alev alır, donar ve mucizevi bir şekilde lale olur.Peki içindeki o siyah noktalar?Onlar, gönül yangınının külleridir. 🌷 Klasik

🎭 Dünya Tiyatro Günü Kutlu Olsun! MÖ 6. yüzyılda, Atina’lı Thespis ilk kez sahnede bir karakteri canlandırarak tarihe geçti. Böylece Yunan tiyatrosunun temeli atıldı. O günden itibaren Atina, sadece bir şehir değil; tiyatronun kalbi, dram sanatının doğduğu ve tüm antik dünyaya yayıldığı kutsal bir merkez hâline geldi. 🎭 “Tiyatro” sözcüğü, Yunanca “theatron” kelimesinden gelir. “Thea-” görmek, izlemek anlamına gelirken, “-tron” ise “araç, yer” anlamını taşır. Yani tiyatro, g

Claude Achille Debussy Döneminin en devrimci ve etkili bestecisi… 25 Mart 1918’de, Alman toplarının Paris’i dövdüğü o kaotik günde, sadece 55 yaşında kansere yenik düştü. Savaşın gök gürültüsü arasında, müziğin en narin seslerinden biri sessizce söndü. 🎵🎨 Debussy’nin büyülü dünyasını gerçekten anlamak istiyorsanız, 19. yüzyılın ikinci yarısındaki iki büyük sanat akımına bakmanız gerekir: Empresyonizm ve Sembolizm.Empresyonist ressamlar gibi o da duyumları yakalamak istedi.

🌿 21 Mart: Doğanın ve Ruhun Uyanış Senfonisi Bugün geceyle gündüzün o kusursuz dengede buluştuğu, toprağın derin uykusundan uyandığı Nevruz, yani o meşhur “Yeni Gün.” Yenilenmenin sadece mevsimlerde değil, zihninizde de daim olması dileğiyle... 💚 Bugün, Hatırlamanın ve Fark Etmenin Günü: 🌲Dünya Ormancılık Günü: Dünyanın ciğerlerine, yok ettiğimiz o yeşil nefese sahip çıkma vakti. Toprağa borcumuzu ödeme zamanı. ❤️Dünya Down Sendromu Farkındalık Günü: Bize eksikliğin değil,

Osmanlı’nın o zarif dille mühürlenmiş zamanlarında, Ramazan Bayramı’na “Iyd-i Said-i Fıtr” denilirdi. Bayramın ayak sesleri on beş gün önceden duyulmaya başlar, evleri tatlı bir telaş sarardı. 🍬 Aslında bu bayram, sadece bir kutlama değil; sofradaki ekmeğe, dildeki duaya şükredilen “Şekûr” (Eş Şekûr) bayramıydı. Zamanla diller değişti, kelimeler inceldi ve o derin “şükür”, damağımızda eriyen bir “şeker”e dönüştü. Bugün her ne kadar adı “Ramazan Bayramı” olarak resmileşse de,

Bahçede kuşlar birkaç gündür durmaksızın cıvıldıyor. Bahar, dalları usulca sarmış, her yanı yeşile, pembeye boyamış. Artık ağaçlar sırayla uyanıyor, çiçeklerini birer birer açıyor… 💛 Mimozalar çabuk dökülse de, kadınlar her şeye rağmen dimdik ayakta. Mimoza, o uçucu, narin çiçekleriyle, kırılması zor dallarıyla tam bir kadını anlatır aslında. Üflesen çiçekleri havada dans eder, yaprakları rüzgârda kaybolur gibi gelir insana… o kadar kırılgan. Ama dalından koparmaya, kökünden

Ben onu sevenlerdenim. Ne yazık ki onu keşfettiğimde artık hayatta değildi. Biblio-Bar’da onunla kadeh tokuşturamadım, kitap imzalatamadım. Şiirlerinde ne demek istediğini anlamak için de gençliğimden uzaklaşmam gerekti. 🌸 Bugün Özdemir Asaf’ın ölüm yıldönümü ve ben size biraz Lavinia’dan söz etmek istiyorum. Meraklısı zaten kimdir, bu aşk nasıldır kısmını bilir, şimdi merak eden de kolayca öğrenir. Ben başka şey anlatacağım. 🌸 Mitolojiye baktığınızda; Lavinia, Truva şehri

Osmanlı İmparatorluğu’na bilimsel astronomi, 1450’de Semerkand Rasathanesi’ni kuran Uluğ Bey’in öğrencisi Ali Kuşçu’yla gelmişti. 🔭 Kopernik’in teorisini geliştiren Tycho Brahe, Danimarka’da Uraniborg Rasathanesi’ni kurarken, uzun süredir bu alanda çalışmaların yapılmadığı Osmanlı İmparatorluğu’nda da bir yıl sonra padişahın izniyle Mısır Medresesi müderrislerinden Takiyüddin Muhammed b. Ma’rûf er-Rassâd tarafından 1575 yılında bugün kuruldu. 🔭 Tophane sırtlarında (yeri kon

İzmir Tümen (Fırka) kumandanı Ferik Osman Paşa’nın 1901 yılında İzmir/Karşıyaka’da tramvay yolu üzerinde yaptırdığı küçük caminin haziresinin olduğu alanda çok kıymetli birinin kabri de vardır. Zübeyde Hanım’ın... 📍 Adı Farsça’da “kasımpatı” anlamına gelen Zübeyde Hanım, uzun bir hastalık sürecinden sonra 1923 yılında bugün, yirmi sekiz gün kaldığı Latife Hanım Köşkü’nde 66 yaşındayken hayatını kaybetti. 📍 Latife Hanım tarafından yaptırılan Osmanlıca talik harflerle yazılmı

“Bütün renkler aynı hızda kirleniyordu. Birinciliği, beyaza verdiler.” der Özdemir Asaf. 🤍 Newton’a göre ise renk beyaz ışığın tayfıdır, yani nesnelerin rengi yoktur. 🤍 Beyaz rengin Antik Mısır’da Tanrıça İsis’i simgelediğini, Tanrıça’nın rahip ve rahibelerinin beyaz keten giysiler giydiğini biliyoruz. 🤍 Antik Yunan’da ise bembeyaz mermer tapınaklar göklere yükseldi. Ressamlar beyazı kurşundan elde ediyordu o zamanlar. Kil çömleklerin bir kısmına sirke, uzağına inek gübres

Osman Hamdi Bey, arkeolog, ressam, müzeci, Sanayi-i Nefise Mektebi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin kurucusu, Kadıköy semtinin ilk belediye başkanıdır. Bu farklı yönleriyle hem bir bilim insanı ve tarihçi, hem sanatçı, hem de politikacıdır. 📍 1842 yılında bugün doğan Osman Hamdi Bey ile ilgili konuşulacak pek çok konu var kuşkusuz. Ben onu anarken nispeten az bilinen bir konudan söz edeceğim. 📍 Osman Hamdi Bey’in sanatçı ve amatör bir tarihçi olan Fransız kökenli bir Osmanl

“Kutsal Doğuş Bayramı”, yani Noel kutlamaları Hıristiyan dünyasının bir kısmında bugün başlıyor. Kur’an- Kerim’de de “Meryem’in oğlu İsa”, “Allah’ın doğru kelimesi” ya da “İsa Mesih” olarak geçen ve mucizeler gösterdiğine inanılarak kabul edilen Hz. İsa’nın temsili doğum günü olarak kutlanan Noel, bir yenilenmeyi ifade eder. 📍 Hıristiyanlar, Noel’in Tanrı’nın onlara verdiği hediyenin sembolü olduğuna inanırlar. Bu hediye, Kurtuluş, Sonsuz Yaşam, Kutsal Ruh, Ruhsal Armağan ve

Bugün Nardugan Bayramı yani bu sabah (22 Aralık günü) gün ışığı ile başlayan, 24 Aralık akşamına kadar süren karanlık ve aydınlığın üç günlük savaşımını simgeleyen yıl döngüsü kutlaması. Dün Şeb-i Yeldâ idi bugün Nardugan (başladı). 🌲 Gerçekte en uzun gecenin kısalıp en uzun güne dönüşmesinin başlangıcı olan bir doğa olayıdır. 🌲22 Aralık’ta gece ile gündüzün savaşının yenmesini zaferlerini Akçam ağacının altında kutlayan Türkler, güneşin yeniden doğuşunu, “yeni bir doğum” o

Savaşlar bitmiyor; yıkılan şehirler, yitip giden gençler, yok olan umutlar var. Hangisi daha kötü bilemediğim işkence var, psikolojik savaş var. 📍 Hastalıklar bitmiyor, yeni salgınlar sessiz sessiz ilerlemeye devam ediyor. Her yerde kirlilik var, iklim krizi sanat eserlerinden alıyor hıncını. Çocuk tacizi ruhumuzu yaralıyor. Kadınlara sarkıntılık, tecavüz bitmiyor; gün geçmiyor ki bir kadın öldürülmemiş olsun. Cinayetler bitmiyor zaten. 📍 Hırslar var, kibir var… Ama haksızl

Bugün Hıristiyan dünyası için Aziz Nicholas’ın ölüm günü. 🌲 Aziz Nicholas, 4. yüzyılda Likya’nın Myra (günümüzde Antalya’nın Demre ilçesi) bölgesinde yaşamış bir Hıristiyan azizi. Her ne kadar varlığını destekleyen tarihi bir doküman bulunmuyorsa da Patara’da bir buğday tüccarının oğlu olarak doğduğu, babası öldüğünde büyük bir servetin tek mirasçısı olduğu ve servetini yoksullara yardım için harcamaya karar verdiği kabul ediliyor. 🌲 Aziz Nicholas, birçok şehir, kasaba, yer

Ömer Hayyam, 1131 yılında bugün hayata veda etmişti. Biz onu en çok Rubaileri ile biliriz ama insanlık tarihi açısından önemli çok sayıda çalışması vardır. Ben ancak ana başlıklarıyla bazısını sıralayabilirim: 📍 Matematikte ‘binom teorimi’ni ve bu açılımdaki katsayıları bulan ilk kişi olduğu, dünyada yaygın olarak ‘Pascal Üçgeni’ diye bilinen üçgeni Pascal’dan 400 yıl önce keşfettiği kabul edilir. 📍 Öklid (Euclid) aksiyomları üzerindeki çalışmaları sonucunda ‘Öklid Dışı Geo

Aralık ayı, Kuzey Yarımküre’deki kış gündönümü yani gün ışığının en az olduğu gün ile Güney Yarımküre’deki yaz gündönümü yani gün ışığının en fazla olduğu günün yaşandığı ilginç bir aydır. ☃️ “December” adı Latince “on” anlamına gelen “decem” kelimesinden gelir. Çünkü Roma takviminde aralık yılın onuncu ayıdır. Romalılar takvime Ocak ve Şubat’ı eklediklerinde Aralık on ikinci ay oldu. Yine de ismi aynı kaldı. ☃️ Türkiye’de, Atatürk devrimine değin Arapçada “Ocak” anlamına gel

Burası Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde Arap atçılığının oluşmasını sağlayan safkan arap aygırları Baba Kuruş ve Baba Sa’d’ın Karacabey TİGEM’deki anıt mezarı. 🐎 Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte, Atatürk’ün talimatıyla Safkan Arap atı yetiştiriciliği konusunda bir komisyon kurulmuştur. Bu doğrultuda 1933 yılında Karacabey Harası’na biri Şam’dan, diğeri Bağdat’tan özel olarak getirilmiştir. Baba Kuruş erkek, Baba Sa’d ise dişidir. Bu ikisinden 147 tay dünyaya gelmiştir. Çok d

Zamanın birinde Crisan isimli fakir ama gururlu bir köylü genç varmış. Köyün beyinin kızına tutulmuş bu talihsiz genç, yemeden içmeden kesilmiş. Gel zaman git zaman genç kızın dikkatini çekmeyi başarmış, hatta onu kendine aşık bile etmiş. 🍂 Her gün bir bahane bulup onu görmeye gitmiş, kimi zaman pencerede, kimi zaman bahçede görmüş ama hiçbir günü onu görmeden geçirmemiş. Bu durumu fark eden kızın babası çok sinirlenmiş ve görüşmelerini engellemiş. 🍂 Crisan ne yaparsa yapsı