Ayşe Bayvas ile İki Kelam

Tasavvufun merkezine insanı ve nefsin terbiyesini koyan Hacı Bektaş-ı Velî, insanın iç dünyasındaki zenginliği her şeyin üzerinde tutar; kulun kula muhtaç kılınmadığı özgür bir ruh halini savunur. 🦌 “Hâce” ve “Hacı” Unvanlarının Derinliği: Öğretici kimliğinden dolayı “Hâce” olarak anılan Pir’e “Hacı” unvanı, bilinen aksine sadece fiziki bir hac yolculuğundan değil; sözlü gelenekte aktarıldığı üzere gösterdiği kerametler ve en önemlisi gönülleri dolaşıp fethetmesi nedeniyle v

Mutfaklarımızın ve yaz aylarımızın neşesi şeftali; kiraz, erik ve çilek gibi gülgiller ailesinin nazlı bir üyesi. Ana vatanı Çin olsa da dilimize Farsça “şaft-alu” yani “kaba erik” kelimesinden geçmiş. Sizce de bu büyüleyici meyveye biraz haksızlık edilmemiş mi? 😉 Çünkü bakın mitolojide ve tarihte nasıl izler bırakmış: 🍑 Çin Mitolojisi ve Ölümsüzlük Bahçesi: Çin efsanelerine göre ölümsüzlüğün sırrı, bin yılda bir meyve veren gizemli şeftali bahçelerinde saklıdır. Öyle ki, Ç

Mutfaklarımızın vazgeçilmezi, Akdeniz’in en asil ruhu… Yabani kekik, dağ kekiği, limon kekiği, İstanbul kekiği derken say say bitmez... Peki, bu mini minnacık yaprakların arkasında binlerce yıllık muazzam bir tarih yattığını biliyor muydunuz? 🏛️✨ İşte antik çağlardan günümüze kekiğin büyüleyici yolculuğu: 🌟 Gözyaşlarından Doğan Asalet: Söylenceye göre, Truvalı Helen’in kocasına döndükten sonra döktüğü gözyaşlarına dayanamayan Olympos tanrıları, o damlaları kekiğe çevirip ye

Sıcakların usulca tenimize dokunduğu, güllerin alabildiğine coştuğu ve içimizdeki o uyuyan heyecanların nihayet uyandığı o büyülü döneme girdik. 💐 Kelime kökeni Süryanicedeki “hazuran” kelimesine dayanıyor. Tam da ruhuna yakışır şekilde, “sıcakların başladığı zaman” anlamına geliyor. 💐 Roma takvimindeki adı Junius, yani gençleri simgeleyen “juvenes” kelimesinden türetilmiş. Roma’nın kurucusu Romulus, ilk takvimi hazırlarken Haziran ayını meydan okumaya ve dövüşmeye her an h

Sümerlerden Hititlere, Aşık Veysel’in dizelerinden günümüz Anadolu köylerine uzanan devasa bir kültürel köprü: Çiğdem çiçeği. Sadece bir bitki değil, bereketin ve yeniden doğuşun binlerce yıllık sessiz tanığı… 🏵️ Hititçe adı olan AN.TAH.SUM, “gök soğanımızı artırsın” duasından gelir. Eski Türkçe’de nemli yerleri sevdiği için “çi” (yaş/nem) kökünden türeyen bu çiçek, Hititler döneminde bolluğun en büyük simgesiydi. Öyle ki; Hitit kralları baharın gelişini müjdeleyen bu çiçek

İstanbul’un çiçek takvimi, doğanın en zarif bayrak yarışıdır. Nergisler veda ederken mimozalar sarı bir bulut gibi şehre iner; tam “bahar geldi” derken sahneye o mağrur, devasa ve büyüleyici manolyalar çıkar. 🏙️🤍 Hafta başında İstanbul sokaklarında bu asil çiçeklerle karşılaşınca onların derin hikayelerini anlatmak istedim.☁️ “Koklamaya Kıyamamak”: Bu deyim sanki manolya için icat edilmiş. Dünyanın en çarpıcı kokularından birine sahiptir ama bir o kadar da narindir. Yaprağı

Bugün, baharın uyanışıyla ruhun dirilişinin buluştuğu gün: Paskalya. 🌸 Hristiyan inancına göre Hz. İsa’nın çarmıha gerilişinden üç gün sonra ölümü yenerek yeniden doğuşunu simgeleyen bu kutlu gün, yaşamın ölüm karşısındaki zaferini müjdeliyor. Gregoryen takvimine göre bugün kalplerde yer bulan bu sevinç, 12 Nisan’da Jülyen takvimiyle yankılanmaya devam edecek. 🥚✨ Paskalya’nın ruhu, kadim dillerin mirasını taşır; Aramice’den İbranice’ye uzanan ‘Pesah’ yani ‘Geçiş’ kavramı, b

Nisan, sadece takvimde bir yaprak değil; doğanın uyanışı, bereketin ilk fısıltısıdır. İsminin kökeni bile bu uyanışın izlerini taşır: Dilimize Farsçadan konuk olan Nisan kelimesinin, Sümercedeki “ilk meyveler” anlamındaki Nisag’dan geldiğine inanılır. Toprağın bize sunduğu ilk hediyelerin adıdır o. 🍃 Batı dünyasında ise April, Latince Aprilis’ten doğar. Anlamı üzerine tarihçiler hala tartışsa da, en zarif yaklaşımlar bizi iki kelimeye götürür: Aperire (açmak) veya Apricus (g

🌷 Lale zamanı geldi…Bu sabah içimiz açılsın diye, gönlümüzün en güzel çiçeğinden bahsedelim. 🌷 Aslında lale bizim coğrafyanın, bizim toprağımızın çiçeği. Hollanda sadece ustaca tanıtmış, ama asıl yurdu burası. 🌷 Benim en sevdiğim hikâyesi ise İran mitolojisinden gelir: Yeşil bir yaprağın üzerine düşen çiy tanesine bir şimşek çarpar. O anda yaprak alev alır, donar ve mucizevi bir şekilde lale olur.Peki içindeki o siyah noktalar?Onlar, gönül yangınının külleridir. 🌷 Klasik

🎭 Dünya Tiyatro Günü Kutlu Olsun! MÖ 6. yüzyılda, Atina’lı Thespis ilk kez sahnede bir karakteri canlandırarak tarihe geçti. Böylece Yunan tiyatrosunun temeli atıldı. O günden itibaren Atina, sadece bir şehir değil; tiyatronun kalbi, dram sanatının doğduğu ve tüm antik dünyaya yayıldığı kutsal bir merkez hâline geldi. 🎭 “Tiyatro” sözcüğü, Yunanca “theatron” kelimesinden gelir. “Thea-” görmek, izlemek anlamına gelirken, “-tron” ise “araç, yer” anlamını taşır. Yani tiyatro, g

Claude Achille Debussy Döneminin en devrimci ve etkili bestecisi… 25 Mart 1918’de, Alman toplarının Paris’i dövdüğü o kaotik günde, sadece 55 yaşında kansere yenik düştü. Savaşın gök gürültüsü arasında, müziğin en narin seslerinden biri sessizce söndü. 🎵🎨 Debussy’nin büyülü dünyasını gerçekten anlamak istiyorsanız, 19. yüzyılın ikinci yarısındaki iki büyük sanat akımına bakmanız gerekir: Empresyonizm ve Sembolizm.Empresyonist ressamlar gibi o da duyumları yakalamak istedi.

🌿 21 Mart: Doğanın ve Ruhun Uyanış Senfonisi Bugün geceyle gündüzün o kusursuz dengede buluştuğu, toprağın derin uykusundan uyandığı Nevruz, yani o meşhur “Yeni Gün.” Yenilenmenin sadece mevsimlerde değil, zihninizde de daim olması dileğiyle... 💚 Bugün, Hatırlamanın ve Fark Etmenin Günü: 🌲Dünya Ormancılık Günü: Dünyanın ciğerlerine, yok ettiğimiz o yeşil nefese sahip çıkma vakti. Toprağa borcumuzu ödeme zamanı. ❤️Dünya Down Sendromu Farkındalık Günü: Bize eksikliğin değil,

Osmanlı’nın o zarif dille mühürlenmiş zamanlarında, Ramazan Bayramı’na “Iyd-i Said-i Fıtr” denilirdi. Bayramın ayak sesleri on beş gün önceden duyulmaya başlar, evleri tatlı bir telaş sarardı. 🍬 Aslında bu bayram, sadece bir kutlama değil; sofradaki ekmeğe, dildeki duaya şükredilen “Şekûr” (Eş Şekûr) bayramıydı. Zamanla diller değişti, kelimeler inceldi ve o derin “şükür”, damağımızda eriyen bir “şeker”e dönüştü. Bugün her ne kadar adı “Ramazan Bayramı” olarak resmileşse de,

Bahçede kuşlar birkaç gündür durmaksızın cıvıldıyor. Bahar, dalları usulca sarmış, her yanı yeşile, pembeye boyamış. Artık ağaçlar sırayla uyanıyor, çiçeklerini birer birer açıyor… 💛 Mimozalar çabuk dökülse de, kadınlar her şeye rağmen dimdik ayakta. Mimoza, o uçucu, narin çiçekleriyle, kırılması zor dallarıyla tam bir kadını anlatır aslında. Üflesen çiçekleri havada dans eder, yaprakları rüzgârda kaybolur gibi gelir insana… o kadar kırılgan. Ama dalından koparmaya, kökünden

Ben onu sevenlerdenim. Ne yazık ki onu keşfettiğimde artık hayatta değildi. Biblio-Bar’da onunla kadeh tokuşturamadım, kitap imzalatamadım. Şiirlerinde ne demek istediğini anlamak için de gençliğimden uzaklaşmam gerekti. 🌸 Bugün Özdemir Asaf’ın ölüm yıldönümü ve ben size biraz Lavinia’dan söz etmek istiyorum. Meraklısı zaten kimdir, bu aşk nasıldır kısmını bilir, şimdi merak eden de kolayca öğrenir. Ben başka şey anlatacağım. 🌸 Mitolojiye baktığınızda; Lavinia, Truva şehri

Osmanlı İmparatorluğu’na bilimsel astronomi, 1450’de Semerkand Rasathanesi’ni kuran Uluğ Bey’in öğrencisi Ali Kuşçu’yla gelmişti. 🔭 Kopernik’in teorisini geliştiren Tycho Brahe, Danimarka’da Uraniborg Rasathanesi’ni kurarken, uzun süredir bu alanda çalışmaların yapılmadığı Osmanlı İmparatorluğu’nda da bir yıl sonra padişahın izniyle Mısır Medresesi müderrislerinden Takiyüddin Muhammed b. Ma’rûf er-Rassâd tarafından 1575 yılında bugün kuruldu. 🔭 Tophane sırtlarında (yeri kon

İzmir Tümen (Fırka) kumandanı Ferik Osman Paşa’nın 1901 yılında İzmir/Karşıyaka’da tramvay yolu üzerinde yaptırdığı küçük caminin haziresinin olduğu alanda çok kıymetli birinin kabri de vardır. Zübeyde Hanım’ın... 📍 Adı Farsça’da “kasımpatı” anlamına gelen Zübeyde Hanım, uzun bir hastalık sürecinden sonra 1923 yılında bugün, yirmi sekiz gün kaldığı Latife Hanım Köşkü’nde 66 yaşındayken hayatını kaybetti. 📍 Latife Hanım tarafından yaptırılan Osmanlıca talik harflerle yazılmı

“Bütün renkler aynı hızda kirleniyordu. Birinciliği, beyaza verdiler.” der Özdemir Asaf. 🤍 Newton’a göre ise renk beyaz ışığın tayfıdır, yani nesnelerin rengi yoktur. 🤍 Beyaz rengin Antik Mısır’da Tanrıça İsis’i simgelediğini, Tanrıça’nın rahip ve rahibelerinin beyaz keten giysiler giydiğini biliyoruz. 🤍 Antik Yunan’da ise bembeyaz mermer tapınaklar göklere yükseldi. Ressamlar beyazı kurşundan elde ediyordu o zamanlar. Kil çömleklerin bir kısmına sirke, uzağına inek gübres

Osman Hamdi Bey, arkeolog, ressam, müzeci, Sanayi-i Nefise Mektebi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin kurucusu, Kadıköy semtinin ilk belediye başkanıdır. Bu farklı yönleriyle hem bir bilim insanı ve tarihçi, hem sanatçı, hem de politikacıdır. 📍 1842 yılında bugün doğan Osman Hamdi Bey ile ilgili konuşulacak pek çok konu var kuşkusuz. Ben onu anarken nispeten az bilinen bir konudan söz edeceğim. 📍 Osman Hamdi Bey’in sanatçı ve amatör bir tarihçi olan Fransız kökenli bir Osmanl

“Kutsal Doğuş Bayramı”, yani Noel kutlamaları Hıristiyan dünyasının bir kısmında bugün başlıyor. Kur’an- Kerim’de de “Meryem’in oğlu İsa”, “Allah’ın doğru kelimesi” ya da “İsa Mesih” olarak geçen ve mucizeler gösterdiğine inanılarak kabul edilen Hz. İsa’nın temsili doğum günü olarak kutlanan Noel, bir yenilenmeyi ifade eder. 📍 Hıristiyanlar, Noel’in Tanrı’nın onlara verdiği hediyenin sembolü olduğuna inanırlar. Bu hediye, Kurtuluş, Sonsuz Yaşam, Kutsal Ruh, Ruhsal Armağan ve