Ayşe Bayvas ile İki Kelam

Hierapolis Tiyatrosu, Pamukkale’nin beyaz travertenleri üzerinde yükselen büyüleyici bir antik şaheser… 🏟️ Roma’nın altın çağında, tam 150 yılda tamamlanan tiyatro, 12.000–15.000 kişiyi ağırlayabiliyordu. Dünyanın en iyi korunmuş Roma tiyatrolarından biri; sahne binası neredeyse tamamen ayakta. 🏟️ Gelin kabartmalardaki sahnelere göz atalım: Apollon-Artemis’in doğuşu, Hades’in Persephone’yi kaçırışı, Dionysos şölenleri, Marsyas-Apollon düellosu… Kısacası gerçek bir sanat gal

John Collier’ın 1887 tarihli başyapıtı Lilith, Pre-Raphaelite büyüsünün en çarpıcı örneklerinden. 🎨 Belki de asi ilk kadın: Adem’e boyun eğmeyi reddeden, cennetten kovulan, baştan çıkarıcı ve tehlikeli femme fatale… Soluk, mermer gibi teni ve alev kızılı saçlarıyla koyu, nemli orman fonunda parlıyor. Yılanı omzunda okşarken, gözleri yarı kapalı, dudaklarında hafif bir tebessüm – hem davetkâr, hem ürkütücü. 🎨 Yılan, şehvetin, bilginin ve tehlikenin sembolü; Lilith ise itaats

Fransa’nın zengin soylularından Berry Dükü için Hollanda’lı Limbourg Kardeşler tarafından hazırlanan “Tres Riches Heures du Duc de Berry” (Berry Dükü’nün Zengin Saatleri) ya da kısaca “Saatler Kitabı” eşsiz güzellikteki minyatürlerle tezyin edilmiştir. 📍 Dana derisinden yapılmış parşömen üzerine mürekkep ve altın kullanarak yaptıkları bu minyatürleri benzerlerinden ayıran özellik sadece güzellikleri değil Orta Çağ resminde ilk kez görülen sınıfsal bir ayrıma işaret ediyor ol

Bu resim, yakın zamanda oldukça popüler hale gelmiş bir çalışma ve genellikle “Man Looking Up with His Dog” ya da benzer isimlerle (bazen “Beggar and Dog Looking at the Sky”, “Faithful Companion” olarak) paylaşılıyor. 🤖 Ancak klasik bir sanat eseri değil, aksine yapay zeka ile üretilmiş yüksek kaliteli bir dijital sanat eseri. 2020’lerin ortalarından itibaren sosyal medyada çok dolaşıma girdi. Gerçek bir 19. yüzyıl yağlıboya tablosu havası vermek için yapılmış, ama tabii ki

Bu fotoğraftaki iki heybetli kule, Perge Antik Kenti’nin en ikonik yapıları olan Helenistik Dönem kuleleri (MÖ 3. yüzyıl). 🏛️ Perge’nin sembolü haline gelen bu iki yuvarlak (oval) kule, orijinal yüksekliklerinin büyük kısmını koruyarak günümüze ulaşmış nadir örneklerden. Üç katlı tasarlanmışlar ve Helenistik dönemde şehrin savunmasında kilit rol oynamışlar. 🏛️ Kuleler arasında aslında şehir kapısı vardı; Roma döneminde (MS 2. yüzyıl başı) bu alan gösterişli bir şeref avlusu

Türklerin Anadolu’ya gelirken getirdikleri inançlar arasındaki “Ağaç ve Orman Kültü”nün en güzel yansıması olan Eşrefoğlu Camii, ağaç direkli camiler grubunun en büyük ve en orijinal eseridir. Yapı, aynı zamanda Selçuklu taş işçiliği geleneğinin devam ettiğini gösteren örneklerden biridir. 🪾 Taç kapı ile ön cephe duvarı ve kuzey duvarı arasında kalan firuze ve mor renkli çinilerle kaplı ana mekânda Türk çini sanatında tek örnek olan sırlı tuğla ve mozaik kaplı ikinci bir por

Ben onu sevenlerdenim. Ne yazık ki onu keşfettiğimde artık hayatta değildi. Biblio-Bar’da onunla kadeh tokuşturamadım, kitap imzalatamadım. Şiirlerinde ne demek istediğini anlamak için de gençliğimden uzaklaşmam gerekti. 🌸 Bugün Özdemir Asaf’ın ölüm yıldönümü ve ben size biraz Lavinia’dan söz etmek istiyorum. Meraklısı zaten kimdir, bu aşk nasıldır kısmını bilir, şimdi merak eden de kolayca öğrenir. Ben başka şey anlatacağım. 🌸 Mitolojiye baktığınızda; Lavinia, Truva şehri

O, klasik dönemin en etkili, popüler ve üretken bestecilerinden biri. 🎵 Tam adı Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart olan bu müzik dehası, 1756 yılında bugün doğdu. İlk öğretmeni olan babasından klavye çalmayı öğrendi; ilk bestesini beş, ilk senfonisini sekiz, ilk operasını on iki yaşında yaptı; genç yaşta konser vermek için seyahat ederken Bach dahil dönemin pek çok bestecisi ile tanıştı. On beş yaşında saray orkestrasına girdi. Çocuk dahi dendiğinde ilk akla g

Düzenli, huzurlu, Kuzey Denizi’nin kıyısında sıcacık bir kent. 🧀 Halk, 1357 yılında Zuiderzee’ye kendi limanlarını oluşturmak için bir kanal kazmış. Daha sonra toprak kaybını önlemek için barajlar oluşturmuşlar. Küçük bir balıkçı kasabası olan Volendam çiftçi ve balıkçıların yerleşmesiyle genişlemiş. 🧀 Altıncı fotoğraftaki Visafslag, 1934’te inşa edilmiş. Bu ahşap bina eskiden balıkçıların müşterilerine balık sattıkları yer. 🧀 Volendam, günümüzde yanıbaşındaki peynir üreti

Bugünkü konuğum, 1896 yılında bugün hayata veda eden Frederick Leighton. Sevdiğim bir resmiyle anmak istedim. 🎨 Konu, Hellespont’un Avrupa yakasındaki Sestos’ta bir kulede yaşayan Afrodit rahibesi Hero ile boğazın karşı tarafında Abydoslu genç Leander’in hikayesini anlatan Yunan efsanesidir yani bizim meşhur Kızkulesi hikayesi. 🎨 Fırtınalı bir kış gecesi, esinti Hero’nun ışığını söndürünce her gece sevgilisine doğru yüzen Leander yolunu kaybeder ve boğulur. Hero onun cesedi

Picasso tarafından “Bir tanrı” olarak tanımlanıyordu. Tahmin edileceği üzere bu tanım onun yeteneğiyle ilgiliydi. Bu çok yakışıklı İtalyan/Yahudi ressam; Paris’te yaşamı boyunca yoksulluk, bağımlılık ve dışlanma ile mücadele etti. 1920 yılında bugün, 35 yaşındayken, tüberküloz menenjitinden öldü. 🎨 Rus şair Anna Akhmatova’nın da aralarında olduğu kadınlarla tutkulu aşklar yaşadı ve kendini gece boyu süren içki âlemlerine verdi. 21 yaşındaki hamile sevgilisi Jeanne Hébuterne,

Bu portre, aslında daha büyük ancak hasar görmüş ve kesilmiş bir tablonun parçası. 📍 17. ve 18. yüzyıla ait tarihi kayıtlarda bu portreden “Saat tutan siyah bir kadının portresi” olarak bahsedilir. Daha yakın zamanlarda, “Afrikalı Köle” ve “Afrikalı Kadın” olarak yeniden etiketlendi. Belki de bunların hiçbiri doğru değil, Afrika’da doğmuş ve solundaki kadın tarafından köleleştirilmiş olabileceği gibi İtalya’da doğmuş (ve özgürce yetiştirilmiş) olabilir. Ama o kim? 📍 Korsajı

Osmanlı İmparatorluğu’na bilimsel astronomi, 1450’de Semerkand Rasathanesi’ni kuran Uluğ Bey’in öğrencisi Ali Kuşçu’yla gelmişti. 🔭 Kopernik’in teorisini geliştiren Tycho Brahe, Danimarka’da Uraniborg Rasathanesi’ni kurarken, uzun süredir bu alanda çalışmaların yapılmadığı Osmanlı İmparatorluğu’nda da bir yıl sonra padişahın izniyle Mısır Medresesi müderrislerinden Takiyüddin Muhammed b. Ma’rûf er-Rassâd tarafından 1575 yılında bugün kuruldu. 🔭 Tophane sırtlarında (yeri kon

Alfred Sisley (1839-1899), İzlenimci resmin önemli isimlerinden hatta yaratıcılarından biri. Sisley’nin en göze çarpıcı yönü, resimlerindeki yalınlıktır. 🎨 Mevsimlerin resmini yapmak köklü bir gelenekti. Klasik sanatta bu resimler genellikle dörtlü bir grup olarak yapılıyordu ve hayat döngüsünü betimliyorlardı. Neredeyse tüm izlenimci ressamlar kış manzaraları yaptılar ancak kimse Sisley kadar çok sayıda yapmamıştır. 🎨 “Louvenciennes’de Kar” sınırlı paleti v

Burası Yaşar Kemal’in köyü, eski adıyla Hemite, yeni adıyla Gökçedam. Ceyhan’ın kıyısında, tepesindeki Toroslar’ın gözlediği, yüzyılın en büyük kalemlerinden birinin satırlarıyla dünyanın tanıdığı köy. 📍 1955’te yayınlanan İnce Memed, bir yıl sonra bugün Varlık Dergisi Roman Armağanı’nı kazandı. Türk halkının Yakup Kadri’nin “Yaban”ıyla tanımaya başladığı, Reşat Nuri’nin “Çalıkuşu” ve Sabahattin Ali’nin “Kuyucaklı Yusuf”uyla anlamaya başladığı Anadolu’yu bir Çukurova sıcağı

Mykale (Samsun) dağ silsilesinin kuzey eteklerinde “Panionion”, güney etekleri üzerinde ise teraslar üzerinde ilk kentin limanlarının alüvyonlarla dolması üzerine kurulan ikinci Priene kenti vardı. 🏛️ Priene’nin kendi döneminde önemli olmasının nedenlerinden ilki, antik çağın yedi bilgesinden biri ve Priene’nin yasalarını da derleyen Bias’ın Priene’de yetişmesidir. 🏛️ İkincisi de “Panionion” için seçilen yerin Priene toprakları içinde bulunması ve kentin buranın yönetiminde

Bu kış tezgahlarda bolca gördüğümüz ayvanın adı karşımıza ilk kez MÖ 3000’lere dayanan Sümer ve Akad belgelerinde çıkar. Fakat ancak Yunan ve Roma döneminde sevilerek tüketilen bir meyvedir. Anavatanı Kuzeybatı-İran, Türkistan ve Anadolu’dur. 📍 Ayvanın Yunanca adı olan “kidonion” Girit’teki Hanya şehrinin eski adı Kydonia’dan gelir. Ayvalık’ın eski adının da Kydonia olduğunu hatırlatayım yeri gelmişken. 📍 Anlatıya göre Akontios, Chios adasında yaşayan yakışıklı ama fakir bi

Edebiyatta roman türünün başlangıcı kabul edilen Don Kişot, Miguel de Cervantes Saavedra tarafından 1605 yılında bugün yayınlandı. 📍 Hikaye malum, okuyanı var okumayanı var ama bileni çok. Resim sanatında da sayısız Don Kişot tasviri var. Benim favorim Honoré Daumier tarafından yapılanlar. 📍 Honoré Daumier, hayatının son dönemlerinde taşbaskılarıyla geçinmeye devam ederken, oldukça bireysel temalar üzerine yağlıboya eserler üretti. Don Kişot en sık resmettiği insan figürüyd

Yunanca “Tetra” (dört) ve “Pylon” (kapı) kelimelerinden gelen ve “dört kapılı” anlamındaki Tetrapylon, Aphrodisias’ın en çok fotoğrafı çekilen anıtıdır. 🏛️ Tamamen estetik ve dini amaçlı bir geçiş anıtı olan Tetrapylon, kentin ana caddesinden (kuzey-güney yolu), Afrodit Tapınağı’nın kutsal alanına geçişi sağlayan görkemli bir eserdir. 🏛️ MS 2. Yüzyıla tarihlenen anıt, 16 Korint sütundan oluşur. Aphrodisiaslı ustaların mermer üzerindeki hakimiyetini önce kimi yivki kimi sarm

Nâzım Hikmet Ran, aslında 20 Kasım 1901 yılında Selanik’te doğdu. Ancak ailesi 40 gün için bir yaş büyük görünmesin diye doğum tarihini nüfus kütüğüne 15 Ocak 1902 olarak işletti. Bugün doğduğu evin yeri tam olarak bilinmese de, Selanik’in dar sokakları, cumbalı evleriyle romantik mahallelerinden biri olan Ano Poli’de, Tsinari’ye yakın bir yerde olduğu tahmin edilmektedir (üstte sağda). 🖊️ Babası Hikmet Bey’e ait Kadıköy Nevzemin Sokak’taki ev için (a